Hasmoneusze – upadek

Po śmierci Alexandra Jannaja tron objęła wdowa po nim Salome Alexandra. Została drugą w historii królową Judei. Prowadziła pokojową politykę zagraniczną. Za jej czasów królestwo Hasmoneuszy osiągnęło szczyt swojej potęgi. Rozbudowywała armię i wznosiła nowe fortece. W polityce wewnętrznej wspierała faryzeuszy. Zreorganizowała Sanhedryn a własnego syna ustanowiła Arcykapłanem. Jej panowanie trwało kilka lat.

Jan Hyrkan był najstarszym synem Alexandra i Salome. Zaraz po śmierci ojca został Arcykapłanem. A gdy matka jego umarła objął także tron Judei. Po trzech miesiącach królowania został obalony przez młodszego brata Aristobulosa. Zyskał on poparcie Sadyceuszy. Hyrkan próbował odzyskać tron z pomocą Nabatejczyków. Został jednak odparty. Obaliła go dopiero interwencja Pompejusza Wielkiego. Aristobulos trafił do niewoli a do władzy wrócił Jan Hyrkan. Jednakże był już tylko Arcykapłanem.

Judea została okrojona i była zależna od Rzymu. Po kilkunastu latach Cezar nadał mu tytuł Entrarchy. Jednak nie oznaczało to większej władzy, gdyż reprezentantem Rzymu w Judei został Antypater z Idumeii. Kontrolował on całkowicie państwo. Po kilku latach zostali oboje obaleni przez Partów. Kilka lat później Jan Hyrkan wrócił z niewoli, został jednak po pewnym czasie zabity przez Heroda.

Partowie ustanowili Antygona Mattahiasa królem Judei i Arcykapłanem. Był on synem Aristobulosa. Po roku powrócił do Judei syn Antypatra z Idumeii – Herod i rozpoczął jej podbój z pomocą Rzymian. Po dwóch latach walk zmusił Antygona do kapitulacji. Został następnie wydany Rzymowi i stracony.

Hasmoneusze – szczyt potęgi

Jan Hyrkan był synem i następcą Szymona Thassi. Nie jest wiadome skąd pochodzi jego przydomek. Panował ponad trzydzieści lat. W tym czasie miał miejsce atak Antiocha Sidatesa, który obległ Jerozolimę. Jan musiał poddać się i uznać zwierzchność Seleukidy. Wyruszył z nim na wyprawę przeciwko Partii. Antioch poległ na niej i Jan wykorzystał kryzys państwa Seleukidów do poszerzenia Judei. Opanował Samarię, Idumee oraz inne pograniczne tereny. Podbitą ludność zmuszał często do przyjęcia Judaizmu. Miał przyjazne stosunki z Rzymem, Egiptem oraz wieloma miastami greckimi. Był pierwszym władcą Judei, który wybijał własne monety.

Juda Aristobulos był najstarszym synem Jana Hyrkana. Nakazał on aby jego następcą została jego żona, a syn został tylko Arcykapłanem. Juda jednak zabił matkę a sam ogłosił się królem Judei, pierwszym w tej dynastii. Panował tylko przez rok. Zdołał w tym czasie podbić Galileę. Jego żoną była Salome Alexandra. Zabiła ona Judę oraz jego brata Antygona.

Alexander Jannaj objął tron po śmierci brata, Judy. Ożenił się z wdową i zabójczynią Judy, Salome. Panował prawie trzydzieści lat. Oprócz bycia królem sprawował także urząd Arcykapłana. Za jego czasów znaczenie zdobyli faryzeusze wspierani przez Salome. Rządy rozpoczął od ataku na miasta leżące na wybrzeżu Palestyny. Wywołało to wojnę z Ptolemeuszem Soterem. Został pokonany przez niego. Od całkowitej klęski uratowała go interwencja Kleopatry Euergetis. Musiał uznać jej zwierzchnictwo. Po jej śmierci Alexander wznowił podboje. Zdobył Gazę i okoliczne miasta. Następnie musiał stoczyć wojnę domową z faryzeuszami. Wygrał ją zabijać lub przepędzając ich przywódców. Odparł atak Demetriusza Eucariosa. W następnych latach. Opanował miasta w Transjordanii oraz na południe od Morza Martwego. Zmuszał podbitą ludność do przejścia na Judaizm. Umarł w czasie wyprawy wojennej.

Hasmoneusze-początek

Założycielem dynastii Hasmoneuszy był Matatchiasz. Był on kapłanem żydowskim. Gdy zaczęły się prześladowania ze strony za panowania Antiocha Epifianesa uciekł z Jerozolimy do rodzinnego Modi’in. Zabił tam żyda który próbował złożyć ofiarę na cześć króla Seleukidzkiego. Miał rozpocząć w ten sposób rewoltę przeciwko Macedończykom. Uciekł wtedy w góry Judei z synami. Po dwóch latach zmarł. Został pochowany w grobie koło Modi’in, podobnym do powyższego.

Jego następcą był Juda Machabeusz. Prowadził wojnę partyzancką przeciwko Seleukidom.  Pokonał ich armię pod Beta Horon i Emmaus. W wyniku tych walk udało mu się zdobyć Jerozolimę i oczyścić świątynię z kultów greckich. W następnych latach odnosił kolejne zwycięstwa. Musiał się jednak zmierzyć z konfliktem wewnętrznym. Również w nim odniósł sukces. Jednak następna wyprawa Demetriusza Sotera doprowadziła do jego klęski i śmierci.  Czynów tych dokonał w ciągu kilku lat.

Władzę po nim objął Jonatan Apfus. Prowadził on dalsze walki z Seleukidami. Po kilku latach zawarł z nimi pokój w myśl którego został Arcykapłanem, a Judea zyskała autonomię. Angażował się w walki o tron w Syrii. W ich wyniku poszerzył kontrolę nad Judei. Nawiązał przyjazne stosunki z Rzymem i Spartą. Po prawie dwudziestu latach rządów został złapany i zabity przez Diodotosa Tryfona.

Następnym władcą Hasmoneuszy był Szymon Thassi.  Było on bratem poprzednich władców. Sprzymierzył się z królem Demetriuszem Nicatorem przeciwko Diodotasowi Tryfonowi. Po roku panowania jako Arcykapłan ogłosił się także Entrarchą Judei. W czasie krótkiego panowania udało mu się rozszerzyć państwo. Został zabity skrytobójczo na zlecenie jednego z generałów seleukidzkich.

Dynastia Spartakoidów – koniec

Pairisades był synem Leukona. Panował trzydzieści lat, niewiele wiadomo nim. Miał być wychwalany w Delfach za stosunek do obcokrajowców. Jego pierwszą żoną była lokalna arystokratka Kamasarye, z którą miał syna. Następnie pojął za żonę scytyjkę Argotes, również ona urodziła mu syna.

Pairisades Philometor wstąpił na tron po śmierci ojca i imiennika. Panował przez ćwierć wieku. Podobnie jak o poprzedniku niewiele wiadomo o nim. Wybijał monety ze swoim wizerunkiem jak ta powyżej. Miał zginąć w walkach ze Scytami.

Ostatnim władcą z tej dynastii był Pairisades. Był on bratem poprzednika. Za jego czasów wzmógł się nacisk Scytów na królestwo. Próbował złagodzić ten konflikt adoptując Saumacusa. Aby się wyzwolić spod jego kontroli poprosił o pomoc Pont. Gdy poselstwo z Anatolii przybyło scytowie wywołali bunt i zabili Pairisedesa i przepędzili posłów. Po roku przybyła armia Pontu i zgładziła Saumacusa. Wcieliła następnie Królestwo Bosporpońskie do władztwa Mitrydatesów.

Dynastia Spartakoidów – Rozwój

Leukon był młodszym synem Paerisandra. Został królem po zabiciu starszego brata, którego przyłapał na romansie ze swoją żoną. Za jego czasów zaczęto masowo bić monety z wizerunkiem króla, jak ta widoczna powyżej. Miało to pomóc w rozruszaniu gospodarki. Po dwudziestu latach panowania został zabity przez żonę.

Następnym władcą był pochodzący spoza dynastii Hygaiaion. Był on regentem w czasie małoletności syna Paerisandra. Nosił tytuł Archonta królestwa. Nie wiadomo nic na temat jego panowania. Miało ono trwać około dwudziestu lat.

Spartocos miał być synem Paerisandra. Za jego panowania spokój panował w królestwie. Miał wzorem ojca wybijać monety ze swoim wizerunkiem. Jego władza miała trwać ponad dwadzieścia lat. Nie miał syna, a jedynie córkę z nieznaną żoną.

Dynastia Spartakoidów – kryzys

Po śmierci Paerisadesa wybuchła wojna domowa między jego synami. Pierwszy władcą został Satyros. Pretensje do tronu zgłosił Eumelos. Uciekł do Sarmatów i z ich pomocą wyruszył przeciwko bratu. Satyros zostawił drugiego brata w stolicy i wyruszył naprzeciw Eumelosowi. Doszło do bitwy nad brzegiem rzeki Thatis. Eumelos przegrał bitwę i z sojusznikami musiał uciekać do ich stolicy. Jego brat obległ tą twierdzę. Nie udało mu się jej zdobyć. Sam poległ podczas walk. Królem ogłosił się wtedy Prytanios. Eumelos pokonał go jednak i początkowo oszczędził jednak gdy spróbował się brat zbuntować został zabity.

Po zdobyciu tronu Eumylos odbudował ze zniszczeń królestwo. Ponadto wzmocnił flotę i zreformował armię. Prowadził kampanie na okolicznych terenach zdobywając kontrolę nad nimi. Po pięciu latach panowania zginął w wyniku upadku z konia. Jego następcą został Spartakos. Nawiązał ponownie stosunki z Atenami. Panował dwadzieścia lat. Jednak nie wiadomo nic na temat jego dokonań w królestwie.

Jego następcą był Pearisades. Nie jest pewne czy był synem poprzednika czy też jego wuja – Satyrosa. Prowadził on ożywioną korespondencję z innymi królami hellenistycznymi. Złożył dary na Delos. Panował przez prawie czterdzieści lat. Jego następcą był Spartakos, którego moneta jest widoczna powyżej. Panował tylko pięć lat. Został zabity przez brata po odkryciu romans między nim a swoją żoną.

Dynastia Spartokidów – początki

Założycielem dynastii był Spartokos. Pochodził z Tracji, z rodzinny, która została zhellenizowana. Miał zaopatrywać Ateny w zboże. Za jego czasów zaczęły się podboje królestwa Bosporańskiego. Jego następcą był Satyros. Prowadził dalej podboje na Półwyspie Krymskim. Panował ponad pół wieku. Zmarł podczas oblężenia Teodosii.

Władzę po nim objęli bracia, Leukon i Gorgippos. Prowadzili oni podboje okolicznych terytoriów. Drugi z nich zdobył Gorgopię w Azji, którą uczynił stolicą. Natomiast jego brat prowadził podboje na terenie Krymu. Zdobył po długich walkach Teodozję. Zaczął atakować również tereny ludności autochtonicznej i wcielać je do swojego państwa. Prowadził również wojnę z Herakleą Pontyjską i dostarczał zborze do Aten.

Po śmierci braci władzę na państwem objęli synowie Leukona, Spartakos i Paerisades. Pierwszy po pięciu latach zmarł. Drugi ożenił się z córką Gorgipposa. Kontynuował politykę ojca prowadzać podboje. Wcielił do państwa Tanis i azjatyckie wybrzeże Morza Azowskiego.