Artaksydzi – koniec dynastii

Artaxias był synem Artaverdesa. Tron po nim objął gdy udało mu się uciec z niewoli rzymskiej, w której znalazła się cała jego rodzina. Pomoc uzyskał wtedy od Partów. Wymordował rzymian mieszkających w Armenii, w zamian za to August odmówił zwrócenia wolności jego rodzinie. Był niepopularny w królestwie. Opozycja wysłała poselstwo do Rzymu o pomoc w jego obaleniu.

Nowym królem w wyniku zamachu stanu został Tigranes. Był on bratem poprzedniego władcy. Był sojusznikiem Rzymu dzięki któremu został królem. Jego panowanie było spokojne.

Tigranes był synem swojego imiennika. panował wspólnie ze swoją siostrą Erato. Mimo że byli władcami państwa klienckiego do Rzymu nie posiadali aprobaty Augusta. Przez to zaczęli się skłaniać ku Partii. po kilku latach Tigranes zginął w bitwie tłumiąc lokalny bunt. Erato uciekła wtedy do Rzymu. Królem Armenii został wtedy Ariobarzanes z Medii. Po kilku latach Erato wróciła na tron. Była wtedy żoną księcia z żydowskiej dynastii Herodów. Po kilku latach znowu została obalona. Nie wiadomo co się z nią potem stało. Na niej skończyła się dynastia Artaksaidów.

Artaksydzi – szczyt potęgi

Tigranes Wielki był synem poprzedniego władcy. W młodości był przetrzymywany na dworze partyjskim. Zaraz po wstąpieniu na tron został zmuszony do oddania kilku dolin na granicy z Partią i wydania córki za Gotarzesa. Sam Tigranes natomiast zmusił do posłuszeństwa armeńską arystokrację i zlikwidował królestwo Sophane. Zawarł sojusz z Pontem, żeniąc się z córką jej króla, Kleopatrą.

Po śmierci władcy Partii – Mitrydatesa zaczął Tigranes podbijać okoliczne królestwa. Najechał Syrią, która znajdowała się wtedy w stanie wojny domowej między Seleukidami. Bez problemu ich wypędził i zaprowadził spokój. Założył nową stolicę Armenii – Tigranocentą i przyjął tytuł Króla Królów. W następnych latach wspierał Pont w wojnie z Rzymem. Skończyło się to najazdem ich na Armeniem i złupieniem jej stolicy. Utracił imperium, ale za wysoką kontrybucję Rzymianie pozwolili mu zachować Armenię.

Po śmierci Tigranesa władcą Armenii został Artavasdes. Wzorem ojca przyjął tytuł Króla Królów. Był sojusznikiem Rzymu gdy Krassus zatakował Partię. Sam musiał się wtedy bronić przed atakiem partów. Wydał wtedy siostrę za syna króla Partii. W następnych latach wspierał Marka Antoniusza, jednak podczas jego wojny z Partią zdradził go. Został wtedy wzięty przez niego do niewoli. Po bitwie pod Akcjum został zabity przez Kleopatrę.

Artaksydzi – początki

Założycielem dynastii był Artaxias. Był on synem Zariadresa, króla Sopehane z bocznej gałęzi Ortonidów. Artaxis był jednym z dowódców Antiocha Wielkiego. Po obaleniu Orontesa zostali satrapami Armenii. Po klęsce pod Magnezją ogłosił się wspólnie z ojcem królem przy wsparciu Rzymu. Założył nową stolicę państwa – Artaxatę. W późniejszym czasie został zaatakowany przez Antiocha Epifanesa. Pod koniec panowania wsparł bunt satrapy Medii przeciw Seleukidom.

Jego synem i następca był Artavasdes. Został zmuszony przez Partów do uznania ich zwierzchności i oddania części terytoriów. Sam zdobył kontrolę nad Iberią na Zakaukaziu. Osadził tam swojego syna, Artaxisa na tronie. Założył on tam boczną gałąź Artaxidów.

Po Artavasdesie tron objął jego brat Tigranes. Pokonał Partów, którzy trzymali w niewoli jego syna. Zostali zmuszeni do wydania go. Oprócz tej wojny jego panowanie było spokojne.

Dynastia Orontiodów

Założycielem dynastii był Orontes Sakavakaty. Miał krótko panować w połowie VI wieku. Miał być potomkiem królów Urartu. Uznał panowanie Cyrusa Wielkiego . Jego synem był Tigranes, a wnukiem był Vahagn. Z tej dynastii wywodzili się wszyscy satrapowie Armenii za czasów Achamenidzkich. Ostatnim z ich był Mitherenes. Po bitwie nad Granikiem oddał twierdzę w Sardes Aleksandrowi Wielkiemu. Został przez niego uznany za satrapę.

Jego następcą był Orotntes. Był pierwszym, który ogłosił się królem. Toczył wojnę z Antiochem Theosem o Sopehane. Jego następcą był Sames, miał założyć Samostę. Tron po nim objął jego syn, Arasmes. Wspierał on Antiocha Hieraxa. Zakładał on miasta helleńskie. Jego następcą był Xerxes. Został zmuszony do uznania zwierzchnictwa Antiocha III.

Ostatnim władcą Armenii z tej dynastii był Orontes. Założył nową stolicę Armenii – Yervandashat. Po kilkudziesięciu latach panownaia Antioch Wielki wywołał rewoltę w Armenii. W jej wyniku Orontes zginął z ręki jednego ze swoich dowódców.