Strona o historii antycznej

Kategoria: państwa hellenistyczne (Page 10 of 11)

Attalidzi – Szczyt Potęgi

Attalos Soter był synem Attalosa, który był synem brata Filateriosa, założyciela dynastii panującej w Pergamonie. Został władcą po śmierci wuja, Eumenesa. W kilka lat po wstąpieniu na tron ogłosił się królem. Pokonał Galatów, którzy łupili Azję Mniejszą. Prowadził wojnę a Antiochem Hieraxem z dynastii Seleukidów. Pokonał go, zdobywając kontrolę nad całą Anatolią. Dopiero Antiochowi Wielkiemu udało się zdobyć ponownie kontrolę nad regionem. Zawarł przymierze z związkiem Etolskim i wspierał go w walce z Macedonią. W odpowiedzi król Bitynii wszczął wojnę z Pergamonem. Szybko ją zakończył, bez strat ze strony obu państw. Został także sojusznikiem Republiki Rzymskiej. Był też zaangażowany w drugą wojnę macedońską. Wysłał swoją flotę do wsparcia Rzymu. W trakcie tego konfliktu zmarł.

Eumenes Soter był synem Attalosa Sotera i Appolonii. Tron objął w czasie drugiej wojny macedońskiej. Wspierał w niej Rzym. W zamian za to dostał część azjatyckich posiadłości Antygonidów. Został w tym czasie zaatakowany przez Antiocha Wielkiego. Uważał się on za zwierzchnika Eumenesa i opanował wiele miast w Azji Mniejszej. Kilka lat później wsparł Rzym w wojnie syryjskiej przeciwko Selleukidom. Po traktacie w Apamei dostał dużą cześć Anatolii w nagrodę za pomoc. Przez następne lata pozostawał w sojuszu z Rzymem. Kryzys we wzajemnych relacjach nastąpił dopiero w czasie wojny państwa znad Tybru z Perseuszem. Rzymianie posądzali Eumenesa o pomoc Macedonii. Król sam udał się do Italii, aby ułagodzić senatorów, ale został zawrócony w drodze. Władca toczył również zwycięskie walki z Galatami.

Obaj Attalidzi rozbudowywali Pergamon. Założona jeszcze za jednego z ich poprzedników Biblioteka Pergamońska stała się jednym z ówczesnych centrów nauki. Na cześć zwycięstw nad Gallatami, Eumenes zbudował słynny Ołtarz Pergamoński. Oboje zakładali nowe miasta w Azji Mniejszej. A na swój dwór sprowadzali artystów i uczonych. Pergamon stał się jednym z kluczowych miast dla kultury świata hellenistycznego.

Więcej na temat panowania Eumenesa przeczytacie w poniższym artykule.

https://www.jstor.org/stable/262007

Attalidzi – Początki

Założycielem dynastii był Filaterios. Pochodził on z Pafalogonii, z mieszanej rodzinny grecko-pafalogońskiej. Sam był eunuchem. Początkowo służył Antygonowi Jednookiemu, z czasem przeszedł jednak na stronę Lizymacha. Uczynił on go gubernatorem Pergamonu, w którym trzymał Lizymach swój skarbiec. Gdy wybuchła wojna między jego władcą a Seleukosem szybko przeszedł na drugą stronę. Po śmierci obu królów został samodzielnym panem na Pergamonie. Oficjalnie uznawał zwierzchnictwo Antiocha Sotera. Rozbudowywał Pergamon i pomagał okolicznym miastom finansowo oraz w walce z Galatmi.

Eumenes był synem Eumeneusa, brata Filateriosa. Został władcą Pergamonu po bezpotomnej śmieci wuja. Tak jak i on uznawał oficjalnie zwierzchnictwo Seleukidów. Kilka razy jednak się przeciw nim zbuntował. Był w tym wspierany przez Ptolemeuszy. Rozszerzył swoje panowanie poza okolice Pergamonu. Toczył częste walki z Galatami. Próbował imitować władców hellenistycznych bijąc monety i organizując święta na swoją cześć. Nie ogłosił się jednak królem.

Więcej o Filaterosie dowiecie się tutaj.

https://www.jstor.org/stable/43607226

Pytanie o Antygonidów

Kim był dla Demetriusza Aetolicusa Antygon Doson?

Antygonidzi moneta
Correct! Wrong!

Antygonidzi – upadek

Filip był synem Demetriusza Aetolicusa i Chyrsei. Wstąpił na tron Macedonii w wieku siedemnastu lat po śmierci wuja, Antygona Dosona. Po wstąpieniu na tron toczył walki z Dardanami. W następnych latach zaangażował się w politykę grecką. Przewodził sojuszowi państw Greckich w wojnie ze Związkiem Etolskim i Spartą. Zwycięstwo w niej wzmocniło pozycję młodego władcy. Po tej wygranej skupił się na terenie Illyrii. Walki tam skończyły się jego umiarkowanym sukcesem. Wplątały go w konflikt z Rzymem, który miał na tym terenie swój protektorat. Doprowadził on do wybuchu wojny między Macedonią a Związkiem Etolskim. Wojna ta trwała dekadę i skończyła się pokojem z Rzymem, który nic nie zmienił. Natomiast Związek Etolski został pokonany. Filip próbował następnie opanować Morze Egejskie z pomocą piratów Kreteńskich. Doprowadziło to do konfliktu z Rodos i Pergamonem.

Zaraz po tym konflikcie Filip musiał zmierzyć się z Rzymem. Początkowo wojna przebiegała bez przewagi żadnej ze stron. Dopiero po dwóch latach nastąpiło rozstrzygnięcie w bitwie pod Kynoskefalaj. Armia macedońska została zniszczona. Filip został zmuszony do wycofania się z Grecji, znacznej redukcji floty, wysłania syna do Rzymu, zapłaty mu kontrybucji i wspieraniem go w wojnach. Został do tego zmuszony już w czasie wojny Rzymu z Seleukidami. W zamian jego syn został odesłany do domu, a kontrybucje zostały zredukowane.

Pod koniec panowania Filip prowadził podbój Tracji. Zwiększył dochody państwa otwierając nowe kopalnie złota. Dwór był w tym czasie rozdarty konfliktem między jego synami. Perseuszem i Demetriuszem, drugi z nich był wcześniej w niewoli w Rzymie. Wspierał on go w dążeniach do zostania następcą tronu. Filip jednak wybrał starszego Perseusza i stracił drugiego syna. Rok później zmarł. Żoną Filipa była Polycrytia, córka Arata z Sykionu.

Perseusz był synem Filipa i Polycryti. Ożenił się z Laodiką, córka Seleukosa Philopatora. Próbował początkowo utrzymywać poprawne stosunki z Rzymem. Jednak jego działania wobec polis greckich wywoływały napięcia w wzajemnych stosunkach. Doprowadziło to niebawem do wojny. Został wsparty przez Traków i Epir. Mimo początkowych sukcesów został pokonany w bitwie pod Pydną. Macedonię podzielono na cztery republiki. Perseusz został stracony w Rzymie. Jego syn Alexander zamieszkał w tym mieście i został metalurgiem. Na nim skończyła się dynastia Antygonidów.

O bitwie, która zadecydowała o końcu królestwa Macedonii.

https://www.jstor.org/stable/10.2972/hesperia.85.3.0559

Antygonidzi – szczyt potęgi.

Antygon Gonatas

Antygon Gonatas po pokonaniu Pyrrusa nie miał konkurencji do władzy w Macedonii. Zaczął wtedy wzmacniać swoją pozycję w Grecji. W wielu miastach zainstalował tyranów, którzy mieli pilnować interesów Macedońskich. Utrzymywał dobre stosunki z Seleukidami. Jego siostra Satronika, była żoną Antiocha Sotera. Natomiast z Ptolemeuszami konkurował o kontrolę nad Morzem Egejskim. Wspierali oni ruchy buntownicze polis greckie. Wśród nich czołowe były Spatra i Ateny. Połączyły one siły i wszczeły wojnę z Antygonem. Odpowiedział on atakiem na Attykę i morską jej blokadą. Armia spartańska została pokonana koło Koryntu, a król Areus zginął. Po kilku latach walk Ateny skapitulowały. Następną wojną jaką stoczył Antygon była II Wojna Syryjska z Egiptem. W jego trakcie flota macedońska odniosła kilka zwycięstw nad egipską. Wojna skończyła się bez znacznych zmian terytorialnych.

W następnych latach Antygon zajmował się sprawami wewnętrznymi swojego królestwa. Musiał się też zmierzyć z buntem w swojego gubernatora w Koryncie. Po jego śmierci ożenił własnego syna z wdową po nim. W następnych latach nowym jego wyzwaniem była powstanie związku Achajskiego. Nie udało mu się go zatrzymać i stracił kontrolę nad Peloponezem. Żoną Gonatasa była Filla, córka Seleukosa Nikatora. Antygon utrzymywał zażyłe stosunki z filozofami. Szczególnie z Zenonem z Kiton oraz członkami szkoły z Megary. Wielu myślicieli przebywało na jego dworze. Król zmarł w wieku osiemdziesięciu lat.

Demetriusz Aetolicus

Demetriusz Aetolicus był synem Filli i Antygona Gonatasa. Za życia ojca był jednym z dowódców armii Macedońskiej. Pokonał króla Epiru Alexandra. Angażował się w politykę grecką, tocząc zwycięskie wojny z Związkiem Etolskim. Pokonał go z pomocą Beocji i Epiru. Pod koniec panowania toczył walki na północnej granicy królestwa. Zmarł od ran poniesionych w bitwie z Dardanami. Miał cztery żony, dopiero z ostatnią, Chyrseią miał syna.

Antygon Doson

Antygon Doson był kuzynem Demetriusza Aetolicusa. Jego ojcem był Demetriusz Piękny, brat Antygona Gonatasa. Wstąpił na tron gdyż syn jego poprzednika miał 9 lat. Początkowo był regentem, jednak po kilku latach koronował się na króla. Ożenił się z wdową po Demetriszu, Chyrseią. Prowadził aktywną politykę w Grecji. Interweniował na początku rządów w Tesalii. Kilka lat później na prośbę Związku Achajskiego wkroczył na Peloponez i pokonał armię Spartańską w bitwie pod Selazją. Zmarł od choroby w czasie wyprawy przeciwko Ilyrom. Moneta widziana powyżej jest jego.

O bracie Antygona Gonatasa.

https://www.jstor.org/stable/263012

Antygonidzi – Początek

Założycielem rodu Antygonidów był Antygon Monophthalmus. Opanowało on w kilkanaście lat po śmierci Aleksandra dużą część Bliskiego Wschodu. Nigdy nie zdobył władzy nad Macedonią. Jego imperium upadło w wyniku bitwy pod Ipsos. W której sam Antygon poległ.

Jego synem był Demetriusz Poliokrates. Za życia ojca był głównym dowódcą armii. Po bitwie pod Ipsos próbował odbudować imperium wykorzystując potężną flotę. Po początkowych sukcesach, zostało ono zniszczone. Zdobył wtedy Macedonię, którą po kilku latach stracił. Pozostawił w Grecji syna, a sam wyruszył na wyprawę do Azji Mniejszej. Pokonany trafił do niewoli u Seleukosa, gdzie umarł po kilku latach.

Ptolemeusz Keraunos

Macedonią rządził wtedy Lizymach, który poległ w bitwie pod Kuorperdion. Zasiadł wtedy na tronie Ptolemeusz Keraunos. Był on synem Ptolemeusza Sotera, ale został wydziedziczony kosztem brata. Uciekł wtedy do Lizymacha, wplątał się w konflikt na jego dworze. Po jego śmierci zabił zwycięskiego Seleukosa. Władał Macedonią przez dwa lata. Odparł atak Antygona Gontasa i wsparł wyprawę Pyrrusa do Italii. Zginął w bitwie z Celtami, którzy zaatakowali Macedonię. Do bitwy stanął tylko z niewielką częścią armii, nie chcąc czekać aż wszystkie jego siły zdążą się zebrać.

Lata Zamętu

Po jego śmierci władcą Macedonii został jego brat Meleager. Panował dwa miesiące, dp czasu gdy zmuszono go do abdykacji. Państwo było w totalnym chaosie. Było łupione przez Celtów, a nikt nie kontrolował całego jego terytorium. Następcą jego był Antypater Etesiasz. Pochodził on z dynastii Antypatrydów. Po niecałych dwóch miesiącach również abdykował. Władzę objął jako Strateg Sostanes. Był on jednym z dowódców armii Macedońskiej. Odnosił sukcesy w walce z Celtami. Odparł również atak Antygona Gontasa. Po dwóch latach zmarł a władzę próbował zdobyć najpierw Ptolemeusz Nios. A potem Aleksander Arridajos. Nie udało im się to.

Antygon Gonatas

Pierwszym władcą, który zdobył władzę na trwałe w Macedonii był Antygon Gonatas. Był on synem Filli i Demetriusza Poliokratesa. Za jego życia był jednym z jego wodzów. Po śmierci ojca sam ogłosił się królem. władał tylko kilkoma miastami w Grecji, wyspami morza Egejskiego i potężną flotą. Próbował kilka razy zdobyć Macedonię ale został odparty. Wdał się też w wojnę z Antiochem Soterem w Azji Mniejszej. Gdy Celtowie najechali Grecję wysłał wojska do jej obrony. Kluczową bitwę z nimi stoczył pod Lizymachią. Po tym zwycięstwie objął władzę w Macedonii. Po kilku latach został obalony przez Pyrrusa. Jednak dwa lata później on zginął i Antygon wrócił na tron. Od wtedy jego władza była niezagrożona.

O Ptolemeuszu keraunosie.

https://www.jstor.org/stable/24433809

Ptolemeusze – pytanie

Który z Ptolemeuszy przekroczył z armią Eufrat?

Ptolemeusze moneta
Correct! Wrong!

Ptolemeusze – Koniec

Soter

Po śmierci Ptolemeusza Sotera władzę objęła Berenika Filopator. Została zmuszona przez ojca do wyjścia za mąż za brata, Ptolemeusza Alexandra II. Zabiła go po kilkunastu dniach. Kilka miesięcy później sama została zamordowana. Władzę objął Ptolemeusz Neos Dionizos, który był synem Ptolemeusza Sotera. W młodości przebywał w niewoli u Mitrydatesa Euptora. Po wstąpieniu na tron ożenił się z Kleopatrą Tryfajną. Nie jest wiadome, którego z Ptolemeuszy była córka. Po kilku latach został koronowany na faraona w Memfis. Jego małżeństwo przetrwało ponad dziesięć lat.

Neos Dionizos

Przez całe panowanie Neos Dionizosa powtarzały się bunty Egipcjan jak i w samej Alexandrii. Ptolemeusz utrzymywał w tym czasie trudne stosunki z Rzymem. Egipt wsparł kawalerią kampanię Ptolemeusza w Judei. Król udał się również z nad Tybr aby uzyskać potwierdzenie swojej władzy. W 58 r. Katon młodszy wcielił Cypr do Imperium Rzymskiego. W reakcji na to Ptolemeusz, król Cypru, brat Neosa Dionizosa popełnił samobójstwo. Faraon nie nie zrobił aby temu zapobiec. Został wtedy zdetronizowany przez córki, Berenikę Tryfanię i Kleopatrę Tryfanię. Po kilku latach pobytu w Rzymie wrócił na tron. Niedługo rządził z wsparciem rzymian. Zmarł po czterech latach ponownego panowania.

Theos Philopator

Jego następcą został Ptolemeusz Theos Philopator. Ożenił się z siostrą Kleopatrą Philopator. Jego żona próbowała zdobyć jak najwięcej władzy. Brat z pomocą dworzan zdołał ją wypędzić z Egiptu. Ożenił się wtedy z drugą swoją siostrą Arsione. Gdy do Aleksandrii przybył Pompejusz Wielki Ptolemeusz kazał go zabić aby przypodobać się Cezarowi. Nie spodobało mu się to jednak. Przywrócił Kleopatrę na tron. Ptolemeusz zakatował wojska Cezara w Aleksandrii. Po miesiącu został pokonany i utonął w Nilu.

Cesarion

Kleopatra ożeniła się wtedy z młodszym bratem, Ptolemeuszem. Jednak po trzech zabiła go nim skończył piętnaście lat. Po jego śmierci ogłosiła faraonem swego syna, Ptolemeusza Cesariona. Sama rządziła w jego imieniu jako regentka. Próbowała obronić niezależność Egiptu wobec Rzymu poprzez znajomość z Cezarem i Antoniuszem. Od tego drugiego dostała wiele prowincji rzymskich na bliskim wschodzie dla swoich dzieci. Wywołało to konflikt z władzami w Rzymie i wybuch wojny między Oktawianem a Antoniuszem. Kleopatra poparła Antoniusza jednak w bitwie pod Akcjum poniosła porażkę i musiała skupić się na obronie Egiptu. Jej próba ucieczki do Arabii przez morze Czerwone się nie powiodła. Latem 30 roku p.n.e. wojska Rzymskie zdobyły Aleksandrię. Kleopatra i Antoniusz popełnili samobójstwo. A Cesarion został zabity na rozkaz Oktawiana.

Więcej o Kleopatrze przeczytacie tutaj.

https://www.jstor.org/stable/10.1525/j.ctt1pnvmm

Ptolemeusze – czas wojen domowych

Euergetes

Po śmierci Ptolemeusza Filometora próbowano osadzić na tronie Egiptu jego syna Neosa Filometora. Jednak po miesiącu zabił go stryj Euergetes Fyskon, który był w tym czasie władcą Cyrenajki. Ożenił się on z siostrą i wdową po bracie Kleopatrą. Kilka lat później ożenił się z córką żony, również Kleopatrą. Wywołało to konflikt z pierwszą żoną. Rzym wysłał nawet Scypiona Młodszego, aby rozwiązał spór. Nie udało mu się tego dokonać. Po kilku latach wybuchła wojna domowa o władzę nad Egiptem. Wybuchło również powstanie lokalnej ludności w Górnym Egipcie. Kleopatra na kilka lat wypędziła brata i córkę z Królestwa. Jednak Euergetes Fyskon odbił Aleksandrię. Siostra wróciła na ostatnie swoje lata do Egiptu. Jej brat przeżył ja o kilka lat.

Soter

Tron odziedziczył po nim jego syn Ptolemeusz Soter. Początkowa rządziła jego matka Kleopatra. Ożeniła swego syna z jego siostrą, Kleopatrą. Jednak szybko się rozwiedli i wydano ją z Seleukidę. Ptolemeusz ożenił się wtedy z drugą siostrą Kleopatrą Selene. Dokonał w tym czasie interwencji w Syrii, popierając Antiocha Kyzykianesa. Kilka lat później wybuchł konflikt między synem i matką. Soter musiał uciekać na Cypr.

Alexander

Tron objął Ptolemeusz Alexander, syn Euergetesa Fyskona. Rządził on wspólnie z matką Kleopatrą. Wypędził brata z Cypru do Cyrenajki. Ożenił się z Kleopatrą Selene. Następnie zaatakował Judeę i zawarł sojusz z Antiochem Grypusem, oddając mu własną żonę. Niedługo potem jego matka umarła, a Alexander ożenił się z Bereniką, córką jego brata i Kleopatry Selene. W tym czasie ponownie wybuchło powstanie Egipcjan. Alexander musiał uciekać z Aleksandrii. Zginął niedługo potem na Cyprze.

Na tron wrócił Soter. Szybko stłumił bunt Egipcjan. Nie udało mu się odzyskać Nubii. Mimo próśb Rzymu nie wysłał pomocy. Jako swoją następczynię uczynił córkę Berenikę. Została zamordowana po roku. Mimo wojen wszyscy władcy wspierali świątynie egipskie oraz Bibliotekę aleksandryjską.

Więcej na temat wojny domowej przeczytacie tutaj.

https://www.jstor.org/stable/20184061

Ptolemeusze – początek upadku

Epifanes

Ptolemeusz Epifanes był synem Ptolemeusza Filopatora i Arsione. Wstąpił na tron Egiptu w wieku 5 lat po nagłej śmierci swoich rodziców. Władzę pełnił wtedy w jego imieniu regent Agatokles. Zostało on obalony w wyniku buntu w Aleksandrii. Regencja była potem sprawowana przez różnych dworzan. Musieli zmierzyć się z Antiochem Wielkiem, który rozpoczął nową wojnę z Egiptem. Egipcjanie przegrali bitwę pod Panion. W tym czasie posiadłości Ptolemeuszy nad morzem Egejskim zaatakował Fillip II. Cały czas trwały bunty miejscowej ludności w Egipcie. Ptolemejska armia była w stanie odbić Teby i zdławiły powstanie w delcie Nilu. Przywódców stracono na uroczystości osiągnięcia pełnoletności przez króla w wieku 12 lat.

Ożenił się Epifanes z Kleopatrą, córką Antiocha Wielkiego. Było to część warunków pokoju, jaki zawarł z nim. Ptolemeusz miał z nią dwóch synów i córkę. Przez następne lata stłumiono bunty w Egipcie do końca. Pomagał świątyniom egipskich bogów w o wiele mniejszym zakresie niż poprzednicy. Wspierał także Bibliotekę Aleksandryjską. Za jego panowania powstał kamień z Rosetty. Próbował także za pomocą dyplomacji wzmocnić pozycję po przegranej wojnie z Seleukidami. Planował rozpocząć z nimi wojnę jednak został otruty w wieku 29 lat.

Filometor

Ptolemeusz Filometor wstąpił na tron Egiptu w wieku sześciu lat po śmierci ojca. Początkowo regencję sprawowała jego matka. Później różni dworzanie rządzili Egiptem. Gdy osiągnął pełnoletność ożenił się z siostrą Kleopatrą i dzielił tron z bratem Euergetesem Fyskonem. Wybuchła wtedy wojna z Seleukidami, którzy bez problemu zajęli deltę Nilu. Antioch Epifanes wykorzystał spory między rodzeństwem. Musiał się wycofać z Egiptu po interwencji Rzymu. Następne lata zdominowała wojna między Ptolemeuszami. Początkowo rządził Filometor, jednak Rzym zmusił go do oddania władzy bratu. Następnie odzyskał władzę nad Egiptem. Euergetes Fyskon dostał Cyrenajkę. Filometor mieszał się w wojny domowe między Seleukidami. Zginął od ran na wyprawie do Syrii. Miał dwóch synów i trzy córki.

O kamieniu z Rosetty.

https://www.jstor.org/stable/44079753

« Older posts Newer posts »

© 2026 Jaskinia Historii

Theme by Anders NorenUp ↑