Strona o historii antycznej

Kategoria: Literatura Grecji (Page 1 of 3)

Grecy filozofowie i retorowie wobec koine eirene

Szkoła ateńska Rafaela

W IV wieku również różni filozofowie zaczęli się interesować kwestią pokoju w Grecji. Dzięki ich rozważaniom teoretycznym mamy wgląd w debatę, jaka mogła się toczyć wokół koine eirene. Spośród tworzących ówcześnie autorów dzieł politycznych do dzisiaj przetrwały prace Arystotelesa, Platona i Isokratesa. Dwaj pierwsi to filozofowie, natomiast ostatni był retorem.

Platon

Najwcześniejszy spośród nich był Platon. Zaczął tworzyć dzieła polityczne w dość wczesnym okresie swojej działalności. Jego dzieła w początkowym okresie zdradzają duży wpływ Sokratesa na jego myśl. Dopiero z czasem zaczęła pojawił się jego samodzielny system ideowy. Wpływ na jego powstanie miały między innymi wyprawy które podejmował na Sycylię, do Egiptu i Wielkiej Grecji1.

Duży wpływ na jego poglądy miała klęska Aten w wojnie peloponeskiej i wojna domowa jaka miała miejsce zaraz po tym. Platon sprzyjał wtedy oligarchom. Jego poglądy polityczne zostały ostatecznie ustalone poprzez śmierć Sokratesa w 399 roku. Obwiniał o śmierć swojego mistrza ustrój demokratyczny jaki istniał w Atenach2.

Jego najważniejszymi dziełami politycznymi są Państwo, Polityk oraz Prawa. Pierwsza z tych prac powstała jeszcze przed wyprawą Platona na Sycylię. Koncentrował się w niej na ukazaniu modelu idealnego państwa. W drugiej pracy skupia się na ustaleniu czym jest polityka. Natomiast Prawa powstały pod koniec życia Platona. W analizie zostały wykorzystane również VII i VIII Listy Platona3.

Koine eirene Platon skupił się na kilku jego aspektach. Kluczowym była sytuacja na Sycylii. Platon ukazywał koine eirene z kilku punktów widzenia. Pierwszym spośród nich jest sytuacja polityczna na Sycylii. Namawiał do zakończenia walk pomiędzy poleis greckimi. Miało to doprowadzić do pokoju na Sycylii. Za jego utrzymania miała odpowiadać rada złożona z 35 członków. Miała by ona decydować o wojnie lub pokoju między poleis greckimi na Sycylii.

Platon uważał, że walki między nimi stwarzają zagrożenie podbicia ich przez Kartagińczyków lub miejscowe ludy. Było to dla niego niebezpieczniejsze od konfliktów pomiędzy poszczególnymi poleis czy też walka o właściwy ustrój w nich4

Drugą cechą koine eirene dla Platona była możliwość zakończenie za jej pomocą stasis. Według niego takie wojny były najgorsze z możliwych. Charakteryzowały się krwawymi starciami pomiędzy obywatelami tego samego poleis. W wypadku braku szans na zakończenie konfliktu pokojowo proponował wprowadzenie rozjemców. Mieli by oni doprowadzić do końca wojny i ustanowienia pokoju między walczącymi stronami5.

Platon uważał że koine eirene może zapobiec niszczeniu polis przez Greków. Proponował zakaz łupienia ziem innych miast, jako metody na kończenie wojen. Decyzje o zniszczeniu polis uznawał za zbrodnię. Również wydanie miasta za pomocą zdrady uważał Platona za zło, szczególnie jeśli prowadziło ono do zniszczenia polis6.

Wojny pomiędzy Grekami Platon uważał za złe i niepożądane. Zamiast nich namawiał do walki z barbarzyńcami. Skutkiem tego miało być poszerzenie zakresu Greckiej kultury i zlikwidowanie zagrożenia podbicia przez obce ludy. Nie wyjaśniał z kim miano prowadzić te wojny7.

Podbój mniejszego państwa przez większe według Platona mogło prowadzić do wprowadzenia lepszego ustroju w nim. Silniejsze polis mogło narzucić swoje prawa. Z powodu wewnętrznych konfliktów mogło nie być możliwe przeprowadzenie samodzielnej zmiany ustroju na lepszy8.

Isokrates

Isokrates w mowie De Pace utrzymuje że pokój w Grecji po bitwie pod Leuktrami miał być wieczny i sprawiedliwy. Uchodźcy mieli powrócić do swoich miast. Natomiast Ateny dzięki polityce imperialnej miały wzmocnić swoją pozycję i za jego pomocą odzyskać część terytoriów w Tracji9.

Arystoteles

Arystoteles do kwestii pokoju odnosi się w dziele Polityka. Uznawał, że celem państwa nie może być prowadzenie wojen. Powinna ona być tylko środkiem do osiągnięcia celów. W polis z takim ustrojem obywatelom się dobrze żyje. Ponadto państwa należy tworzyć tak, aby było jak najbardziej sprawiedliwe, a nie w celu prowadzenia wojen. A szkolenie wojskowe musi być związane z działalnością państwa10.

Również w Retoryce odnosił się do tematu pokoju. Uważał, że należy uważać przy zawieraniu pokojów z polis silnymi. Trzeba zabezpieczyć wtedy swoje bezpieczeństwo11. Ponadto rozejmy nie kończyły wojen. Odsuwały tylko rozwiązanie problemów na przyszłość. Negocjacje pokojowe miały większe znaczenie od zwycięstw na polu bitwy12.

1M. Schofield, Plato in His Time and Place, [w:] The Oxford Handbook of Plato, red. G. Fine, New York 2008, s. 44-47.

2D. Zygmuntowicz, Praktyka polityczna Od Państwa do Praw Platona, Toruń 2011, s. 288-298.

3D. Scott, The Republic, [w:] The Oxford Handbook of Plato, red. G. Fine, New York 2008, s. 360-364; C. Bobonich, Plato’s Politics, [w:] The Oxford Handbook of Plato, red. G. Fine, New York 2008, s. 327-333; J. Harward, The Seventh and Eighth Platonic Epistles, CQ XXII, 1928, s. 143–154.

4Platon, Listy, VII 350 -352; VIII 355-357.

5Platon, Polityk, 307 E – 308 B; Platon, Prawa, 629 A – E; D. Zygmuntowicz, Praktyka polityczna Od Państwa do Praw Platona, Toruń 2011, s. 307-309.

6Platon, Państwo ,471 B – E; 615 B.

7Platon, Państwo,470 B – 471 A.

8Platon, Prawa ,838 A – B.

9D. Gillis, The structure of arguments in Isocrates De pace, Philologus CXIV, 1970, 199-204.

10Arist, Pol, 1324a-25a, 1330a-1331b.

11Arist., Rh II 1360a.

12Arist., Rh. III1411b.

Więcej na temat filozofii politycznej Platona poniżej.

https://www.ibuk.pl/fiszka/9276/praktyka-polityczna-od-panstwa-do-praw-platona.html

Prawo Greckie

Prawo w Grecji Antycznej było rozbudowane. Każde polis miało własne prawa i różniło się co do ustroju. Niektóre były bardziej zaawansowane. Często również się zmieniały. W ówczesnej Grecji istniało prawo zarówno pisane jak i zwyczajowe. Obejmowały one właściwie wszystkie sfery życia społecznego. W tej części omówimy je wszystkie.

Co wiesz o dialektach antycznej Greki.

Jakim dialektem posługiwano się w Atenach

dekret
Correct! Wrong!

Język Macedoński

Język Macedoński jest uznawany za dialekt Greki lub niezależny język. Był najbardziej zbliżony do dialektu północno-zachodniego. Widoczne są w nim również naleciałości języków trackich i iliryjskich Niewiele zachowało się tekstów zapisanych po Macedońsku. W czwartym wieku p.n.e. został wyparty przez Koine.

O języku antycznych Macedończyków.

https://www.jstor.org/stable/40288092

Koine

Koine była pierwszą próbą stworzenia jednego języka Greckiego. Pojawiła się po podbojach Aleksandra Wielkiego. Miał umożliwić porozumiewanie się Greków z różnych polis oraz hellenizowaną ludność Azji i Egiptu. Rozpowszechniła się w całym basenie Morza Śródziemnego. Został stworzony z dotychczas istniejących dialektów greckich. O konkretny ich wpływ na Koine toczą się dyskusje. Dużą rolę na jego rozwój miał Biblioteka Aleksandryjska.

Na temat Koine możesz przeczytać tutaj.

https://www.jstor.org/stable/266014

Dialekty Greckie część II.

Poprzednio opisywałem dialekty powiązane z Językiem Mykeńskim. Dialekt Eolski występował w Tesalii, Beocji, na Lesbos i pobliskim wybrzeżu Azji Mniejszej. Dzielił się w związku z tym na trzy odmiany. Do najważniejszych twórców tworzących w nim zaliczali się Safona, Alkajos i Hezjod. Dialekt Dorycki pojawił się w Grecji po inwazji Dorów. Występował w dużej części Peloponezu, na Krecie, Rodos i okolicach, oraz w wielu koloniach, w szczególności na Sycylii. Dzielił się na trzy dialekty: Lakoński, Argolidzki i Koryncki. Korzystali z niego Pindar, Alkmeon i Archimedes. Dialekt Północno-Zachodni było powiązany z Doryckim oraz miał naleciałości z Eolskiego. Dialekt ten występował w Achai, Elidzie, Fokidzie, Lokorydzie, Etolii, Akarnanii, Epirze i na pobliskich wyspach. Dzielił się na wiele odmian. Nie zachowało się wiele utworów literackich napisanych w nim. Miał związki z Językiem Macedońskim.

Więcej o dialekcie Eolskim

https://www.jstor.org/stable/40205757

Dialekty Greckie

Dialekty greckie

Język Grecki w czasach archaicznych i klasycznych dzielił się na wiele dialektów. Często różnice między nimi były znaczne. Do najważniejszych z nich zaliczały się: Akradyjsko-Cypryjski pochodził bezpośrednio z Języku Mykeńskiego, Mówiono nim w Arkadii oraz na Cyprze i dzielił się z tego powodu na dwie odmiany. Joński, do którego zaliczał się również Attycki, mówiono nim w Jonii, na wielu wyspach Morza Egejskiego, Attyce i części z koloni greckich. Dialekt ten również wywodził się z Języka Mykeńskiego i odegrał dużą rolę w rozwoju literatury greckiej. Korzystali z niego ateńscy pisarze oraz jońscy filozofowie. W następnym poście opiszę pozostałe dialekty.

Więcej o dialektach greckich poniżej.

https://www.jstor.org/stable/24891274

Alfabet grecki

Alfabet grecki powstał z pisma fenickiego. Nie miał związku z wcześniej stosowanymi metodami zapisu wiadomości w Helladzie. Najwcześniejsze inskrypcje zapisane tym alfabetem pochodzą z VIII wieku p.n.e. W Grecji klasycznej istniało wiele lokalnych jego wersji. Dopiero w późniejszych czasach został ujednolicony. Następnie stał się podstawą wielu innych rodzajów pism.

O początkach Greckiego alfabetu.

https://www.jstor.org/stable/4433722

Pismo linearne B

Pismo linearne B było stosowane w mykeńskiej Grecji. Podobnie jak jego poprzednik było to pismo sylabiczne. Zostało odczytane w latach 50 dwudziestego wieku. Dzięki temu dowiedzieliśmy się wiele o Helladzie w epoce brązu. Występowało zarówno w Grecji kontynentalnej, na wyspach Morza Egejskiego jak i na Cyprze. Korzystano z niego głównie do administracji. Stosowane je od XV do XII wieku. Potem zanikło i późniejsze systemy pisma nie miały z nim związku.

Więcej o piśmie linearnym B.

https://www.jstor.org/stable/10.3764/aja.124.4.0523

« Older posts