Jaskinia Historii

Strona o historii antycznej

Tetrapolis, ciąg dalszy

tetrapolis

Seleucia w Pierii

Seleucia została założona przez Seleukosa Nikatora, który nazwał ją swoim imieniem. Miała być stolicą imperium. Jednak za panowania jego syna została zastąpiona w tej funkcji przez Antiochię. A sama Seleucia była jej portem. Cały czas była jednak ważnym punktem we wschodnim basenie morza Śródziemnego. Często toczyły się o nią walkę zarówno w czasie wojen Syryjskich, jak i domowych między Seleukidami. Była znaczącym portem także w czasach Rzymskich, jak i późniejszych. Dopiero zburzenie Seleucii zwanej wtedy St. Symeon przez Mameluków pod koniec krucjat doprowadziło do jej upadku.

Miasto miało dwa porty, północny i południowy. Leżała kilka kilometrów od północnego brzegu Orontesa. Otoczona była potężnymi murami. W samym mieście znajdowało się wiele bogatych budynków. Wśród nich była mennica. W mieście było także wiele świątyń. Wśród nich Zeusa Kerauniosa, który miał chronić żeglarzy.

Antiochia nad Orontesem

Założona przez Seleukosa Nikatora i nazwane na cześć jego ojca. Miał użyć słoni do wyznaczenia linii murów miejskich, a miasto poświęcił Zeusowi Bottaiosowi. Wielu z jej mieszkańców została przesiedlona z  Antigoneii. Miasto to było planowane jako stolica Antygona Jednookiego. Oprócz przydomku nad Orontesem określano ją także Syryjską lub koło Dafne. Było to sanktuarium leżące niedaleko. Od czasów Antiocha Sotera stała się stolicą Seleukidów. Była nią przez całe ich panowanie. Przez cały ten okres, jak i późniejsze lata była jednym z ważniejszych miast wschodniej Azji. Na początku naszej ery liczyła ćwierć miliona mieszkańców. Przetrwała kilka trzęsień ziemi oraz była wielokrotnie oblegana. Koniec jej świetności przyniósł dopiero podbój przez Arabów. Pod władzą krzyżowców odzyskała część ze swojej świetności. Jednak zdobycie Antiochii przez Mameluków przyniosło jej ostateczną zagładę.

Miasto leżało między Orontesem a górą Silpius. Znajdowała się na niej cytadela. Miasto założono na planie hipodamejskim. Za panowania Antiocha Sotera zostało rozszerzona w kierunku wschodnim. Znalazły się w tej części pałace królewskie. Seleukos Kallinikus wzniósł dzielnicę na wyspie pośrodku Orontesa. Za panowania Antiocha Epifanesa powstała czwarta dzielnica. Leżała w niej świątynia Zeusa oraz reprezentacyjne urzędy miejskie. Ponadto zbudowano wtedy akwedukt. Miasto było otoczone przez potężne mury. W mieście znajdował się hipodrom oraz wiele świątyń.

Miasto było wieloetniczne, oprócz Greków i Syryjczyków mieszkało tam wielu Żydów, Ormian i innych ludów żyjących w imperium Seleukidów. Zażądanie miastem podlegało bezpośrednio pod królów. Oprócz bycia rezydencją królewską Antochia leżała na ważnych szlakach handlowych. Dzięki temu szybko się rozwijała. Była też znaczącym ośrodkiem rzemieślniczym. Miasto to było największym spośród Tetrapolis.

Więcej informacji o mennicy w Seleukii poniżej.

https://www.jstor.org/stable/4166471

Tetrapolis

Apamea 2

Mianem Tetrapolis nazywano cztery wielkie miasta leżące w północnej Syrii. Były to Antiochia nad Orontesem, Apamea nad Orontesem, Laodyceia nad Morzem i Seleucia w Pierii. Miasta te stanowiły centrum władzy Seleukidów. Oprócz nich w Syrii leżało wiele mniejszych miast i wiosek założonych przez władców z tej dynastii.

Apamea

Apamea została założona przez Seleukosa Nikatora. Miasto nazwał imieniem swojej żony. Wcześniej na jej miejscu miało istnieć miasto Pellea założone przez Antygona Jednookiego. Była zbudowana nad Orontesem z jednej strony, a bagnami i jeziorem z drugiej. Ulice były rozplanowane według planu hipodamejskiego. Miasto było centrum wojskowym Seleukidów. Przechowywano w nim słonie jakie posiadała armia. Produkowano tam też duże ilości uzbrojenia. W czasie wojen domowych o tron Syrii często odgrywała ważną rolę z uwagi na swój arsenał. Miasto zostało opószczone dopiero w czasach arabskich.

Najbardziej znaną budowlą w Apameii jest wielka kolumnada. Zbudowano ją na głównej ulicy miasta. Biegła ona z północy na południe. Jest to największa taka budowla z ówczesnych czasów. Została zniszczona w czasie trzęsienia ziemi w roku 115. Jednak później została odbudowana. Na początku naszej ery mogło w niej mieszkać 400 tysięcy ludzi. Teren otoczony murami zajmował 255 hektarów. Ponadto w mieście znajdowały się wielkie koszary i wiele świątyń, w tym Zeusa Bellosa.

Laodycea

Laodycea została założona przez Seleukosa Nikatora. Nazwę dostała po jego matce. Leżała na miejscu starego fenickiego miasta Ramithia. Była jednym z kluczowych portów wschodniego morza Śródziemnego. Oprócz bycia centrum handlu eksportowała wino produkowane w jego okolicach. Jednym z kluczowych rynków na który je eksportowano była Aleksandria. W mieście znajdowała się mennica. Miała wiele wspaniałych świątyń oraz hipodrom. Teren otoczony murami zajmował 250 hektarów, a główna ulica biegła z północy na południe. Za czasów Rzymskich przez pewien czas była stolicą Syrii. Dzisiaj w jej miejscu wciąż leży miasto zwane Latakia.

Jeśli chcesz się czegoś więcej dowiedzieć o powyższych miastach to poniżej jest artykuł.

https://www.jstor.org/stable/41681334

Miasta założone przez Seleukidów

apamea

Terytorium

Seleukidzi zakładali kolonie na całym terenie swojego imperium. W szczególności zasiedlali Anatolię, Babilonię, Medię, Mezopotamię i Syropalestynę. Jednak najwięcej miejscowości powstało z ich inicjatywy w północne Syrii. Mieściło się tam ich centrum władzy. Wszystkie te tereny posiadały ośrodki miejskie założone jeszcze przed podbojem przez Aleksandra. Miasta te pomagały kontrolować miejscową ludność. Ponadto stawały się centrami gospodarczymi i kulturowymi. Dzięki temu następowała hellenizacja lokalnej ludności. Ponadto dostarczały żołnierzy od armii Seleukidzkiej

Ekonomia

Miasta seleukidzkie były ważnymi centrami ekonomicznymi. We wszystkich istniał warsztaty rzemieślnicze. Niektóre kolonie były znane ze specyficznej produkcji. Była to między innymi Seleukia nad Tygrysem znana z produkcji ceramiki łączącej cechy Greckie jak i Mezopotamskie oraz Apamea nad Orontesem będąca ważnym ośrodkiem produkcji uzbrojenia. Wokół tych miejscowości istniało także wiele wsi produkujących żywność zarówno na lokalny rynek, jak i na eksport. Ponadto wiele z koloni leżało w pobliżu kopalni, jak chociażby Ai-Khanoum. Większe miasta były także centrami handlu międzynarodowego. Wśród nich była Antiochia nad Orontesem, Antiochia w Susianie, Seleukia nad Tygrysem, Seleukia w Prierii.

Ustrój

Kolonie miały ustrój podobny do zwykłych greckich Polis. Ludność w nich dzieliła się na demy i fyle. Miasta miały gromadzenie obywateli, radę starszych sądy jak i innych urzędników. Podejmowali oni decyzje na lokalnym poziomie. Nie miały jednak niezależności, gdyż wszelkie sprawy wykraczające poza ich granice podlegały królowi. Mógł on także interweniować jeśli sprawy w mieście przyjmowały niepomyślny dla niego kierunek. W większości miast znajdował się jego namiestnik. Zajmował się on pilnowaniem nad poborem podatków i żołnierzy do armii Seleukidów.

Osadnicy

Osadników Seleukidzi sprowadzali z Grecji oraz Macedonii. Sporadycznie byli to mieszkańcy Tracji lub różnych krain Azji Mniejszej. Wiele miast swoją nazwą odwoływało się do miejsc pochodzenia osadników. Tak było chociażby z Edessą w Mezopotamii oraz Beorią, Amphipolis i Maroneja w Syrii. Wszystkie one przywodziły swoją nazwę od miast lezących w Macedonii.

Jeśli więcej chcesz się dowiedzieć o imperium seleukidzkim zapraszam poniżej.

https://www.jstor.org/stable/24668172

Nowy Rok

Nowy Rok

Kalendarze Greckie

Początek nowego roku miał odmienne daty w różnych cywilizacjach Bliskiego Wschodu i Morza Śródziemnego. Był on związany z porami roku oraz z kultem religijnym. Wśród polis greckich nie było standardowego kalendarza. W każdym z miast liczono czas odmiennie. Nowy Rok wypadał najczęściej na przełomie zimy i wiosny. Choć w Atenach przypadał on na początek lata. Za najważniejsze kalendarze uznawano Delficki i Olimpijski gdyż według nich liczono czas igrzysk panhelleńskich.

Stary kalendarz Rzymski

Pierwotny kalendarz Rzymski był stosowany przez cały okres królestwa i republiki. Był to kalendarz oparty o fazy książęca. W związku z tym nie pokrywał się z rokiem słonecznym. Wobec tego trzeba było co kilka lat dodawać przestępny miesiąc aby wyrównać czas. Ponadto kapłani często zmieniali długość roku zależnie od politycznych uwarunkowań. Nowy Rok przypadał na marzec. Jednak urzędnicy zaczynali urzędowanie 1 stycznia. Dotyczyło to w szczególności konsulów, którzy musieli dotrzeć do prowincji przed wiosną. Wtedy bowiem zaczynały się zwyczajowo działania wojenne.

Kalendarz Juliański

Za czasów Juliusza Cezara było już widoczne iż obowiązujący kalendarz w Rzymie nie przystaje do rzeczywistości. Postanowiono go zreformować i oprzeć na słońcu zamiast na księżycu. Lata miały w miarę równą długość podobnie jak miesiące. Rok w którym dokonano zmiany kalendarza miał 445 dni. Początkowo lata przestępne liczono co trzy lata. Jednak za Oktawiana Augusta poprawiono ten błąd i wypadały od wtedy co cztery lata.  Nowy Rok ustalono na pierwszego stycznia.

Więcej o zmianie kalendarza w Rzymie na Juliański przeczytacie poniżej.

https://www.jstor.org/stable/20191595

Sol Invictus

Sol

Pochodzenie bóstwa

Sol był jednym z najstarszych bogów rzymskich. Utożsamiano go z greckim Heliosem. Mity rzymskie były w dużej mierze powieleniem tych greckich. Sol miał świątynie w Rzymie. Jego kult był silnie związany z rolnictwem. A jego święta miały miejsce w sierpniu i grudniu.

Wzrost i spadek znaczenia

W drugim wieku naszej ery kult bóstwa Sol zaczęło się rozpowszechniać. Cesarz Heligoball, który był synem kapłana Balla w Syrii przyczynił się znacznie do wzrostu jego znaczenia. Za panowania Aureliana został Sol uczyniony oficjalnym bóstwem imperium. Wzniesiono wtedy jego nową świątynię w Rzymie, którą poświęcono 25 grudnia. W tym dniu miały odbywać się także igrzyska na cześć boga. Przez następne kilkadziesiąt lat był jedną z dominujących religii w imperium Rzymskim.

Od czasów Konstantyna zaczął się powolny upadek kultu. Był on przez długi czas jego wyznawcą. Bóstwo straciło później wsparcie państwa, które poparło chrześcijaństwo. Ostatnim cesarzem wspierającym kult Sola był Julian. Po jego śmierci zaczęto zamykać jego świątynie. Z końcem IV wieku kult Sola ostatecznie zanikł.

Kult

Inskrypcje z ze wzmianką o Sol Invictusie były rozpowszechnione w całym imperium. Szczególnie w prowincjach naddunajskich było ich dużo.Regularnie odbywały się igrzyska na jego cześć 25 grudnia. Często łączono jego kult z Mitrą, który także był związany ze słońcem. Działo się to szczególnie w ośrodkach wojskowych. Datę święta przejęło chrześcijaństwo w formie Bożego Narodzenia.

Więcej o pochodzeniu świąt Bożego Narodzenia i bogu Sol Invictus dowiecie się poniżej.

https://www.jstor.org/stable/23358685

Hellenistyczne miasta Grecji kontynentalnej

grecji

Demetrias

Demetrias leżała w Magnezji nad zatoką Pagazyjską. Miasto to zostało założone przez Demetriusza Poliokratesa jako jego baza dla kampanii odbicia imperium swojego ojca. Była także jego ulubioną rezydencją. W późniejszych czasach stała się jedną z kluczowych twierdz Macedońskich w Grecji. Po jej upadku znaczenie Demetrias spadło. Było po prostu jednym z wielu miast w Tessalii. Zostało opuszczone dopiero w późnym średniowieczu.

Była otoczona potężnymi murami. Były one wyjątkowo silne od strony morza jak i w okolicach akropolu. Miasto opadało stopniowo od strony akropolu w kierunku portu. Znajdowały się w nim stocznie oraz duży arsenał. W Demetrias stacjonował duży garnizon. Założyciel miasta miał zostać w nim pochowany. Zdjęcie powyżej ukazuje pozostałości tamtejszego pałacu.

Antigonia w Chaonii

Miasto to miało zostać założone przez króla Pyrusa i nazwane na cześć jego żony Antygony. Nie wiadomo nic aby była w tym mieście rezydencja królewska. Odgrywała ważną rolę w kontrolowaniu szlaku z Ilyrii do Epiru. Została zniszczona przez Rzymian w ramach represji na Epirze po III wojnie macedońskiej. Antygonea miało silne mury osłaniające zarówno akropol jak i port. Nie została nigdy odbudowana.

Thessaloniki

Miasto to zostało założone po raz pierwszy przez Erytrejczyków w czasie wielkiej kolonizacji. Na początku epoki hellenistycznej została przebudowana przez Cassandra a jej nazwa zmieniona na Thessalonikę na cześć jego żony. Było jednym z kluczowych portów Macedonii. Miało pewną autonomię oraz było jedną z rezydencji królewskich. Po jej upadku stała się stolicą rzymskiej prowincji Macedonia. Ponowny rozkwit nastąpił pod koniec starożytności gdy była rezydencją cesarską. Miasto to jest wciąż zamieszkane. Miasto było otoczone murami, które biegły od cytadeli na półnoacy miasta w kierunku wybrzeża. Zostały do niego dociągnięte dopiero w czasach rzymskich.

Phillipi

Miasto zostało założone przez Fillipa II. Istniało aż do czasów bizantyjskich. Kontrolowało pobliskie kopalnie złota. Dzięki temu było jednym z bogatszych miast Macedonii. Ponadto leżała na głównej drodze biegnącej przez Bałkany. Phillipi było otoczone przez potężne mury. W mieście znajdował się teatr oraz wiele świątyń. Za czasów rzymskich stoczono koło miasta bitwę w której zginęli zabójcy Juliusza Cezara.

Więcej na temat Demetrias przeczytacie poniżej.

https://www.jstor.org/stable/41291159

Wyspy północnej części Morza Egejskiego.

wyspy

Tasos

Wyspa Tasos została zasiedlona przez kolonistów z Paros. Miasto miało dwa porty. Miało kopalnie złota na wybrzeżu Tracji. Już przed wojnami perskimi było bogate dzięki posiadłościm na lądzie. Następnie był częścią Arche Ateńskiej przeciwko której szybko się zbuntował. Został pokonany i zmuszony do oddania kopalni w Tracji oraz zburzenia murów. Fillip II wcielił ją do królestwa Macedonii. Przez cały czas była wyspa zamieszkana choć miejsce stolicy wyspy się zmieniało.

Główne miasto zwało się Heraklejon i miało akropol wokół którego początkowo koncentrował się zaludnienie. Istniały w nim świątynie w tym ta poświęcona Heraklesowi, której kult rozpowszechniony był na wyspie. Centralne miejsce zajmował port. Znajdowała się tam Agora z monumentalnymi budynkami publicznymi.

Samotraka

Samotraka została zasiedlona przez kolonistów z Samos. Wcześniej mieszkali na niej Pelazgowie, Karowie i Trakowie. Szybko stała się ważnym sanktuarium greckim. Miały miejsce w nim misteria. Zespół świątynny był rozbudowywany od czasów archaicznych aż do rzymskich. Zdjęcie powyżej ukazuje główną świątynię sanktuarium. W czasie wojen perskich była pod kontrolą Persów, następnie członkiem Arche Ateńskiej, a od panowania Filipa II w Macedonii. Stała się wtedy jednym z kluczowych sanktuariów królestwa Macedońskiego. Najsłynniejszym z symboli związanych z ich panowaniem na tej wyspie jest Nike z Samotraki. Upamiętnia ona zwycięstwo floty Antygonidów nad okrętami Ptolemeuszy.

Lemnos

Lemnos było wyspą poświęconą Hefajstosowi, który miał spaść na tą wyspę po wyrzuceniu z Olimpu. Przez przybyciem osadników z Aten miała być zasiedlona przez miejscową ludność mówiącą lokalnym językiem. Jego pozostałością jest stella z Lemnos. Była kleurchią ateńską przez następne większość V i IV wieku. Później stała się niepodległym polis.

Imbros

Imbros zajmowała strategiczną pozycję w czasach antycznych z uwagi na bliskość do Hellespontu. Była wyspą poświęconą Hefajstosowi. Pelazgowie, którzy ją zamieszkiwali zostali zastąpieni przez ateńskich kleurchów. Została zdobyta przez Persów. Jednak szybko odbili ją Ateńczycy. Była ich kleurchią aż do czasów rzymskich.

Więcej na temat Tasos przeczytacie poniżej.

https://www.jstor.org/stable/30103408

Greckie miasta Pierii

pierii

Pydna

Nie jest wiadome kto założył Pydnę. Jest jednak pewne iż było to miasto Greckie a nie Macedońskie. Dzięki dobremu portowi szybko się rozwijało. Niedługo po wojnach perskich stało się członkiem Arche Ateńskiej. Od czasów wojny peloponeskiej było często atakowane przez Macedonię. Jednak dopiero Filip II ją zdobył. Od tego czasu była ważnym miastem królestwa Macedonii. Pod jego murami stoczono bitwę która zakończyła istnienie tego państwa. Miasto istniało do czasów bizantyjskich. Miasto przez długi czas wybijało własne monety.

Methone

Miasto zostało założone przez Erytrejczyków. Była sojusznikiem Aten do czasu gdy zdobył ją Filip II i wcielił do Macedonii. Mieszkańcy musieli je opuścić, a mury miasta zburzono. Methone było połozone nad zatoką, która była osłonięta z trzech stron lądem. Dzięki temu była dobrym portem i sprzyjała rozwojowi miasta.

Dion

Dion była najważniejszym sanktuarium Macedonii. Od czasów prehistorycznych oddawano tam cześć bogom olimpijskim. Miasto leżało nad rzeką zdatną do żeglugi. Za czasów Filipa II i Aleksandra wzniesiono w niej wiele świątyń. Powstał też pomnik na cześć poległych Macedończyków w bitwie nad Granikiem. Również za czasów hellenistycznych królowie Macedońscy rozbudowywali sanktuarium i otoczyli je murami. Nie uchroniło to go od złupienia przez Etolów. Po upadku państwa miasto podupadło. Istniało aż do końca starożytności gdy zostało opuszczone. Pomnik na zdjęciu pochodzi z tego miasta.

Więcej o Methone i okolicznych polis założonych przez Erytreę dowiecie się poniżej.

https://www.jstor.org/stable/30103798

Miasta Chalkidyki

chalkidyka

Oilnt

Olint był przez długi czas najważniejszym miastem Chalkidyki. Było początkowo miastem miejscowego ludu Bottejczyków. W czasie wojen perskich zostało zasiedlone przez greków z pobliskich miast. Stało się członkiem Arche Ateńskiej. W czasie wojny peloponeskiej opuściła ją. Przy okazji kilka miast greckich z wybrzeża postanowiło przenieść ludność do Olintu. Stał się on stolicą związku Chalkidyckiego. Był nim aż do czasu gdy został zburzony przez Filipa II.

Olint był zbudowany na planie hipodamejskim. Leżał w pewnym oddaleniu od morza. Wobec tego był połączony ze swoim portem za pomocą długich murów. Mury miasta były ceglane. Niewiele jednak zostało z miasta po jego zrównaniu z ziemią. Wśród najsławniejszych jego obywateli znajdowali się historycy Ephippus i Callistenes oraz filozof Euphantus.

Potidaea – Cassandrea

Potidaea była jedynym doryckim polis na Chalkidyce założonym przez Korynt. Leżała w najwęższym miejscu półwyspu Pallene.Podczas wojen perskich zbuntowała się przeciwko Achemenidom. Była oblegana przez ich wojska. Została uratowana dzięki tsunami które zniszczyło wrogą flotę. Następnie była członkiem Arche Ateńskiego. Jeszcze przed wybuchem wojny peloponeskiej zbuntowała się i była oblegane przez Ateńczyków. Po długich walkach została zmuszona do kapitulacji. Mieszkańcy musieli opuścić miasto i na ich miejsce sprowadzono uchodźców z Platej.

Na początku epoki hellenistycznej Cassander wybudował na miejscu Potidae miasto Cassandrea. Była jednym z ważniejszych miast Macedonii. Wykopano kanał przez miasto, który pozwalał ominąć półwysep Palene. Polis było jednym z najbogatszych miast królestwa. Miało dwa porty i wiele wspaniałych świątyń. Wśród najsłwniejszych mieszkańców miasta był historyk Aristobulos. Cassandrea została opuszczona dopiero w czasach bizantyjskich.

Mende

Mende było jednym z pierwszych polis założonych przez Erytrejczyków. Znajdowało się na końcu półwyspu Pallene. Szybko się rozwineło dzięki kopniom srebra, złota i ołowiu leżącym w pobliżu. Kontrolowało także szlaki chandlowe z Grecji do Tracji. Było członkiem Arche Ateńskiej do czasów wojny peloponeskiej gdy się zbuntowało. Zostało zdobyte przez Ateńczyków. Zostało jednak odbudowane i istniało do czasów hellenistycznych gdy jego mieszkańców przeniesiono do Cassanderii. Centrum miasta stanowił wysoki akropol. Główna ulica miasta była szeroka i biegła od agory do wybrzeża.

Więcej informacji o miastach Chalkidyki poniżej.

https://www.jstor.org/stable/30102553

« Older posts

© 2021 Jaskinia Historii

Theme by Anders NorenUp ↑